Edytujesz Wpływ zanieczyszczeń powietrza na układ oddechowy (sekcja)

= <span id="anchor-7"></span>Zanieczyszczenia powietrza a przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) =
Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) charakteryzuje się niecałkowicie odwracalnym ograniczeniem przepływu powietrza przez drogi oddechowe, które wiąże się z przewlekłą odpowiedzią zapalną układu oddechowego na różne szkodliwe substancje<ref> Buist, A. Sonia, et al, International variation in the prevalence of COPD (the BOLD Study): a population-based prevalence study, The Lancet 370.9589 (2007): 741–750, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673607613774
</ref><sup>, </sup><ref> Niżankowska-Mogilnicka, Ewa, et al, Częstość występowania POChP i rozpowszechnienie palenia tytoniu w Małopolsce – wyniki badania BOLD w Polsce, Pol. Arch. Med. Wewn 117 (2007): 402–409, http://pamw.pl/sites/default/files/pamw_09_nizankowska_org_pl.pdf
</ref><sup>, </sup><ref> Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), Medycyna Praktyczna (2010), http://pochp.mp.pl/podstawoweinformacje/54198,przewlekla-obturacyjna-choroba-pluc-pochp
</ref><sup>, </sup><ref> http://www.goldcopd.it/materiale/2015/GOLD_Pocket_2015.pdf
</ref>.
POChP jest istotnym problemem zarówno w krajach rozwijających się, jak i w krajach rozwiniętych. Kilka lat temu szacowano, że w roku 2020 choroba ta będzie na świecie trzecią przyczyną zgonów, a piątą przyczyną ograniczenia aktywności czy wręcz niepełnosprawności, co wiąże się z bardzo wysokimi kosztami społecznymi i ekonomicznymi<ref> Ko, Fanny WS, and David SC Hui, Air pollution and chronic obstructive pulmonary disease, Respirology 17.3 (2012): 395–401, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22142380
</ref><sup>,</sup> <ref> Mannino, David M., and Sidney Braman, The epidemiology and economics of chronic obstructive pulmonary disease, Proceedings of the American Thoracic Society 4.7 (2007): 502–506, http://www.atsjournals.org/doi/abs/10.1513/pats.200701-001FM#.V4PA2npb9TA
</ref>. W Polsce liczba osób chorujących na POChP, podobnie jak w przypadku astmy, jest bardzo duża (około 2 mln). Większość z nich (ok. 80%) nie ma ustalonego rozpoznania co sprawia, że pacjenci nie są objęci właściwym leczeniem<ref> Śliwiński P., D. Górecka, E. Jassem, W. Pierzchała, Zalecenia Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc dotyczące rozpoznawania i leczenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc 2014, https://journals.viamedica.pl/pneumonologia_i_alergologia_pol/article/viewFile/PiAP.2014.0030/26838
</ref><sup>,</sup> <ref> Dąbrowiecki P., D. Mucha, A. Gayer, A. J. Badyda, Dni spirometrii jako element edukacji w zakresie przyczyn, przebiegu oraz skutków astmy oskrzelowej oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, Lek Wojskowy, 2016, 1, 46–51, https://issuu.com/medycynapraktyczna/docs/__lw_2016_01
</ref>.
Najważniejszym czynnikiem ryzyka rozwoju POChP pozostaje w dalszym ciągu palenie tytoniu, któremu przypisuje się zazwyczaj poniżej 80% przypadków tej choroby<ref> Ko, Fanny WS, and David SC Hui, Air pollution and chronic obstructive pulmonary disease, Respirology 17.3 (2012): 395–401, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22142380
</ref>.
Poza paleniem tytoniu istotnym czynnikiem ryzyka jest również narażenie zawodowe, a także narażenie na zanieczyszczenia powietrza<ref> Andersen, Zorana J., et al, Chronic obstructive pulmonary disease and long-term exposure to traffic-related air pollution: a cohort study, American journal of respiratory and critical care medicine 183.4 (2011): 455–461, http://www.atsjournals.org/doi/abs/10.1164/rccm.201006-0937OC#.V08XInpb9TA
</ref><sup>,</sup> <ref> Ko, Fanny WS, and David SC Hui, Air pollution and chronic obstructive pulmonary disease, Respirology 17.3 (2012): 395–401, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22142380
</ref>. Wiadomo jednak, że na POChP chorują też osoby, które nigdy nie paliły. Uwzględnienie jedynie palenia tytoniu, a pominięcie innych czynników nie wyjaśnia zresztą w pełni obserwowanego wzrostu chorobowości POChP na świecie.
W przypadku pacjentów z już istniejącą POChP mamy obecnie przekonujące dowody na istnienie związku pomiędzy krótkotrwałym (np. kilkudniowym) wzrostem poziomów zanieczyszczeń powietrza, a zaostrzeniami, zwiększoną chorobowością, a nawet umieralnością związaną z tą chorobą<ref> Dominici, Francesca, et al, Fine particulate air pollution and hospital admission for cardiovascular and respiratory diseases, Jama 295.10 (2006): 1127–1134, http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=202503
</ref><sup>, </sup><ref> Wedzicha, Jadwiga A., and Terence AR Seemungal, COPD exacerbations: defining their cause and prevention, The Lancet 370.9589 (2007): 786–796, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673607613828
</ref><sup>, </sup><ref> Zanobetti, Antonella, M. A. Bind, and Joel Schwartz, Particulate air pollution and survival in a COPD cohort, Environ Health 7.48 (2008): 10–1186, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18847462/
</ref><sup>, </sup><ref> Arbex, Marcos Abdo, et al, Urban air pollution and chronic obstructive pulmonary disease-related emergency department visits, Journal of epidemiology and community health 63.10 (2009): 777–783, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19468016
</ref><sup>, </sup><ref> Andersen, Zorana J., et al, Chronic obstructive pulmonary disease and long-term exposure to traffic-related air pollution: a cohort study, American journal of respiratory and critical care medicine 183.4 (2011): 455–461, http://www.atsjournals.org/doi/abs/10.1164/rccm.201006-0937OC#.V08XInpb9TA
</ref><sup>, </sup><ref> Kelly, F. J., and J. C. Fussell, Air pollution and airway disease, Clinical &amp; Experimental Allergy 41.8 (2011): 1059–1071, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21623970
</ref><sup>,</sup> <ref> Ko, Fanny WS, and David SC Hui, Air pollution and chronic obstructive pulmonary disease, Respirology 17.3 (2012): 395–401, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22142380
</ref>.
Są też badania sugerujące istnienie związku między długotrwałym podwyższonym narażeniem na zanieczyszczenia powietrza (w tym zamieszkaniem w pobliżu drogi o dużym natężeniu ruchu) a zapadalnością na POChP<ref> Schikowski, Tamara, et al, Long-term air pollution exposure and living close to busy roads are associated with COPD in women, Respir Res 6.1 (2005): 152, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16372913/
</ref><sup>, </sup><ref> Lindgren, Anna, et al, Traffic-related air pollution associated with prevalence of asthma and COPD/chronic bronchitis. A cross-sectional study in Southern Sweden, International journal of health geographics 8.1 (2009): 1, http://ij-healthgeographics.biomedcentral.com/articles/10.1186/1476-072X-8-2
</ref><sup>, </sup><ref> Andersen, Zorana J., et al, Chronic obstructive pulmonary disease and long-term exposure to traffic-related air pollution: a cohort study, American journal of respiratory and critical care medicine 183.4 (2011): 455–461, http://www.atsjournals.org/doi/abs/10.1164/rccm.201006-0937OC#.V08XInpb9TA
</ref>.
Jednak w stosunkowo niewielu pracach wykazano związek między zanieczyszczeniami powietrza a obiektywnie zdiagnozowaną POChP. Do takich badań należy badanie prowadzone na kohorcie 5 tys. kobiet z zagłębia Ruhry<ref> Schikowski, Tamara, et al, Long-term air pollution exposure and living close to busy roads are associated with COPD in women, Respir Res 6.1 (2005): 152, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16372913/
</ref>. W pracy tej pokazano, że wzrost długoterminowego (średnia 5-letnia) narażenia na PM<sub>10</sub> o 7 µg/m<sup>3</sup> (tyle wynosił odstęp międzykwartylowy) związany był nie tylko ze współczynnikiem ryzyka występowania POChP równym 1,33, ale także z 5-procentową redukcją natężonej pierwszosekundowej objętości wydechowej (FEV<sub>1</sub>) i 3,7-procentową redukcją natężonej pojemności życiowej (FVC). Okazało się też, że występowanie POChP u osób mieszkających poniżej 100 m od ruchliwej ulicy było 1,79 razy bardziej prawdopodobne niż w przypadku osób mieszkających w większej odległości. Warto pamiętać o tym, że nawet stosunkowo niewielkie zmiany parametrów takich jak FEV<sub>1</sub> czy FVC w przypadku konkretnych osób przekładają się na znaczący z punktu widzenia zdrowia całej populacji efekt zdrowotny<ref> Kunzli, N., et al, Clinically “small” effects of air pollution on FVC have a large public health impact. Swiss Study on Air Pollution and Lung Disease in Adults (SAPALDIA)-team, European Respiratory Journal 15.1 (2000): 131–136, http://erj.ersjournals.com/content/15/1/131.short
</ref>.
Podobne badania prowadzono również w Polsce<ref> Badyda, Artur Jerzy, Oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza pochodzenia komunikacyjnego na parametry sprawności wentylacyjnej mieszkańców Warszawy, Prace Naukowe Politechniki Warszawskiej, Inżynieria Środowiska 65 (2013): 5–179, https://www.infona.pl/resource/bwmeta1.element.baztech-00b6abc2-0b90-4700-b67f-99bdcf5bcc74
</ref>. Okazało się, że w porównaniu do mieszkańców mniej zanieczyszczonych (szczególnie jeśli chodzi o stężenia dwutlenku azotu, NO<sub>2 </sub>traktowanego jako wskaźnik narażenia na zanieczyszczenia z silników spalinowych) terenów wiejskich: Podlasia i Roztocza – wśród osób mieszkających w Warszawie w pobliżu ruchliwych ulic około 4-krotnie częściej występowały cechy obturacji oskrzeli (badanie obejmowało ok. 5 tys. osób).
Odsetek osób z obturacją oskrzeli wśród mieszkańców Warszawy, w zależności od miejsca zamieszkania, zawierał się w przedziale 5,1%–12,3%, podczas gdy w przypadku mieszkańców terenów wiejskich był on znacznie niższy (2,0%–2,6%). W porównaniu z mieszkańcami wsi, mieszkający w pobliżu ruchliwych ulic Warszawiacy znacznie częściej deklarowali także występowanie m.in. takich chorób jak zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc czy astma.
Inne polskie badania prowadzone przy okazji Dni Spirometrii m.in. pokazały, że odsetek niepalących osób z obturacją oskrzeli jest istotnie wyższy wśród zamieszkujących w pobliżu ruchliwej ulicy (badano 2 przypadki: odległość poniżej 50 m i poniżej 100 m). Wpływ odległości od ruchliwej ulicy zaznaczał się silniej w przypadku dużych miast (powyżej 100 tys. mieszkańców) niż w przypadku mniejszych miejscowości<ref> Dąbrowiecki P., D. Mucha, A. Gayer, A. J. Badyda, Dni spirometrii jako element edukacji w zakresie przyczyn, przebiegu oraz skutków astmy oskrzelowej oraz przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, Lek Wojskowy, 2016, 1, 46–51, https://issuu.com/medycynapraktyczna/docs/__lw_2016_01
</ref>.
Jednak w niektórych badaniach nie wykazano istnienia związku między stężeniami zanieczyszczeń powietrza lub mieszkaniem w pobliżu drogi o dużym natężeniu ruchu, a redukcją FVC i FEV<sub>1 </sub>czy też zapadalnością na POChP<ref> Pujades-Rodriguez, Mar, et al, Effect of traffic pollution on respiratory and allergic disease in adults: cross-sectional and longitudinal analyses, BMC pulmonary medicine 9.1 (2009): 1, https://bmcpulmmed.biomedcentral.com/articles/10.1186/1471-2466-9-42
</ref><sup>,</sup> <ref> Atkinson, R. W., et al, Long-term exposure to outdoor air pollution and the incidence of chronic obstructive pulmonary disease in a national English cohort, Occupational and environmental medicine (2014): oemed-2014, http://oem.bmj.com/content/early/2014/08/20/oemed-2014-102266.short
</ref>. Inne badanie pokazało, że większe natężenie ruchu kołowego w miejscu zamieszkania było co prawda w istotny sposób związane z obniżeniem FVC i FEV<sub>1 </sub>u kobiet, ale już nie u mężczyzn<ref> Kan, Haidong, et al, Traffic exposure and lung function in adults: the Atherosclerosis Risk in Communities study, Thorax (2007), http://thorax.bmj.com/content/early/2007/04/18/thx.2006.073015.short
</ref>.
Podsumowując, wydaje się więc, że związek między narażeniem na zanieczyszczenia powietrza a występowaniem nowych przypadków POChP wciąż nie jest w pełni jasny (nie bierzemy tu pod uwagę narażenia zawodowego) i zagadnienie to wymaga dalszych badań<ref> Atkinson, R. W., et al, Long-term exposure to outdoor air pollution and the incidence of chronic obstructive pulmonary disease in a national English cohort, Occupational and environmental medicine (2014): oemed-2014, http://oem.bmj.com/content/early/2014/08/20/oemed-2014-102266.short
</ref>.