Edytujesz Drewno (sekcja)

= Emisja dwutlenku węgla (CO<sub>2</sub>) =

Drewno i produkowane z niego paliwa da się spalać tak, by w małym stopniu zanieczyszczać powietrze substancjami bezpośrednio szkodliwymi dla naszego zdrowia. Skoro emisje „składników smogu” – substancji takich jak pył zawieszony czy WWA silnie zależą od warunków spalania, to można je znacznie ograniczyć, stosując lepsze, bardziej zaawansowane technicznie urządzenia grzewcze i odpowiednio wysokiej jakości opał.

Inaczej jest, jeśli chodzi o najważniejszy gaz cieplarniany: dwutlenek węgla (CO<sub>2</sub>). CO<sub>2</sub> powstaje zawsze, gdy pali się cokolwiek zawierającego węgiel (w znaczeniu pierwiastek chemiczny – szósty pierwiastek układu okresowego). Spalając kilogram drewna w domowym kotle lub komiku zwykle emitujemy ponad 1,5 kg CO<sub>2</sub><ref>AIRUSE: Emission factors for biomass burning, http://airuse.eu/outcomes/reports/
</ref><sup>,</sup> <ref>United States Environmental Protection Agency: Emission Factors for Greenhouse Gas Inventories
</ref><sup>,</sup> <ref>Van Harmelen, A. K., W. R. R. Koch. CO<sub>2</sub> emission factors for fuels in the Netherlands. TNO, Apeldoorn (2002), https://www.rvo.nl/sites/default/files/2013/10/Harmelen%202002%20(EN)%20CO2%20Emissionfactors%20for%20fuels%20in%20the%20Netherlands.pdf
</ref><sup>.</sup> Warunki spalania, klasa urządzenia grzewczego oraz jakość opału zazwyczaj niewiele w tej kwestii zmieniają.

Nieco inaczej jest, gdy patrzymy na emisję CO<sub>2</sub> przypadającą na jednostkę energii uzyskaną z danego paliwa w konkretnym urządzeniu grzewczym. Wówczas ilość wyemitowanego CO<sub>2</sub> zależy od efektywności (sprawności) energetycznej tego urządzenia grzewczego. Redukcja emisji CO<sub>2</sub> na jednostkę energii w przypadku nowoczesnych urządzeń (w porównaniu z urządzeniami starego typu) może być ponad dwukrotna<ref>Li, Qing, et al. Improving the energy efficiency of stoves to reduce pollutant emissions from household solid fuel combustion in China. Environmental Science &amp; Technology Letters 3.10 (2016): 369–374, https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/acs.estlett.6b00324
</ref>.

Mówiąc o wpływie spalania drewna na klimat musimy jednak pamiętać, że biomasa (w tym drewno) jest zaliczana do odnawialnych źródeł energii (OZE) i traktowana jako „neutralna pod względem emisji dwutlenku węgla”. Zakłada się bowiem, że węgiel (pierwiastek) uwolniony do atmosfery w postaci CO<sub>2</sub> przy spalaniu biomasy zostanie w końcu dzięki procesowi fotosyntezy w całości związany z powrotem w biomasie nowych roślin.

Zwykle zakłada się nawet więcej: że w miejscu, w którym wycięto drzewa w przyszłości dalej będzie rósł las. To założenie nie musi być słuszne: w międzyczasie warunki klimatyczne mogą zmienić się na tyle, że na danym terenie dotychczasowy ekosystem leśny nie będzie mógł dłużej istnieć. Zagrożenie to występuje także w Polsce – z powodu szybko postępującej zmiany klimatu praktycznie pewna jest zmiana składu gatunkowego drzew w naszych lasach. Jak przewidują eksperci: „nie grozi nam wylesienie, tylko wyparcie jednych gatunków przez inne, a w konsekwencji rewolucyjna zmiana ekosystemów”<ref>Instytut Dendrologii PAN: Z polskich lasów nie zniknie 75 proc. drzew – wyjaśnia ekspert PAN, https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/z-polskich-lasow-nie-zniknie-75-proc-drzew-wyjasnia-ekspert-pan
</ref>. Naukowcy ostrzegają też, że jeśli drzewa będą narażone na fale upałów, niedobór wody i wysokie stężenia CO<sub>2</sub>, to będą pochłaniać mniej tego gazu niż dziś<ref>Birami, Benjamin, et al. Hot drought reduces the effects of elevated CO<sub>2</sub> on tree water‐use efficiency and carbon metabolism. New Phytologist 226.6 (2020): 1607–1621, https://nph.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/nph.16471
</ref>.

Bardzo ważne jest to, jak długo potrwa „wyciągnięcie” z atmosfery (w procesie fotosyntezy) dwutlenku węgla wyemitowanego przy spalaniu biomasy. W przypadku drzew, w warunkach polskich jest to najprawdopodobniej kilkadziesiąt lat. (W Polsce tnie się zwykle drzewa mające nie mniej niż 60–80 lat). W przypadku gospodarki leśnej, takiej jaka prowadzona jest w niektórych stanach USA byłoby to od 25 do 30 lat<ref>R. Chudy. Zrozumieć Konfederatów. Monitor Leśny (2016), https://www.forest-monitor.com/pl/jak-gospodaruja-konfederaci/
</ref>.

Pomimo tych zastrzeżeń, z punktu widzenia wpływu na klimat właściwe używanie odpowiedniej biomasy jako paliwa może być istotnie mniej szkodliwe niż używanie paliw kopalnych.

Przemysł drzewny i racjonalnie prowadzona gospodarka leśna mogą pomóc w łagodzeniu zmian klimatycznych dzięki dodatkowej sekwestracji (wychwytywaniu i wiązaniu) CO<sub>2</sub>. Zwiększenie popytu na drewno wiąże się często z zalesianiem obszarów, które wcześniej nie były lasem. Korzystne dla klimatu może być też używanie drewna w budownictwie zamiast produktów obciążonych dużym śladem węglowym (stal, beton). W dodatku drewno konstrukcyjne wiąże węgiel na wiele lat.

W realiach europejskich na cele energetyczne nie używa się zwykle całego drzewa: pień przeznaczony jest na drewno konstrukcyjne a reszta drzewa (np. gałęzie) idzie na opał.

Szerzej, produkcja energii cieplnej lub elektrycznej opiera się w dużej mierze na produktach ubocznych powstałych przy produkcji drewna tartacznego, palet itd. (zrębki tartaczne). Jednak w niektórych regionach świata (np. w południowo-wschodnich stanach USA) do celów energetycznych są też czasem wykorzystywane całe drzewa.

<references />