Edytujesz Wpływ zanieczyszczeń powietrza na centralny układ nerwowy (sekcja)

= <span id="anchor-6"></span>Wpływ długoletniej ekspozycji na pył zawieszony na sprawność umysłową osób starszych =

Istnieje coraz więcej badań pokazujących, że długotrwałe narażenie na pył zawieszony może nasilać i przyspieszać proces starzenia się układu nerwowego, a w konsekwencji pogłębiać upośledzenie zdolności poznawczych i przyspieszać utratę sprawności umysłowej w podeszłym wieku<ref> Power, Melinda C., et al. Traffic-related air pollution and cognitive function in a cohort of older men. Environmental health perspectives 119.5 (2011): 682, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3094421/
</ref><sup>, </sup><ref> Weuve, Jennifer, et al. Exposure to particulate air pollution and cognitive decline in older women. Archives of internal medicine 172.3 (2012): 219–227, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22332151
</ref><sup>, </sup><ref> Wilker, Elissa H., et al. Long-term exposure to fine particulate matter, residential proximity to major roads and measures of brain structure. Stroke 46.5 (2015): 1161–1166, http://stroke.ahajournals.org/content/46/5/1161.short
</ref><sup>, </sup><ref> Casanova, Ramon, et al. A Voxel-Based Morphometry Study Reveals Local Brain Structural Alterations Associated with Ambient Fine Particles in Older Women. Frontiers in human neuroscience 10 (2016), https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5061768/
</ref><sup>, </sup><ref> Chen, Hong, et al. Living near major roads and the incidence of dementia, Parkinson's disease, and multiple sclerosis: a population-based cohort study. The Lancet 389.10070 (2017): 718–726, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673616323996
</ref><sup>, </sup><ref> Chen, Hong, et al. Exposure to ambient air pollution and the incidence of dementia: a population-based cohort study. Environment international 108 (2017): 271–277, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412017308218
</ref><sup>, </sup><ref> Carey, Iain M., et al. Are noise and air pollution related to the incidence of dementia? A cohort study in London, England. BMJ open 8.9 (2018): e022404, https://bmjopen.bmj.com/content/8/9/e022404
</ref><sup>, </sup><ref> Zhang, Xin, Xi Chen, and Xiaobo Zhang. The impact of exposure to air pollution on cognitive performance. Proceedings of the National Academy of Sciences 115.37 (2018): 9193–9197, http://www.pnas.org/content/115/37/9193
</ref><sup>.</sup>

Stwierdzono również istotną zależność pojawiania się objawów demencji, w tym choroby Alzheimera, od poziomu różnych zanieczyszczeń związanych z transportem samochodowym (oprócz ozonu) w miejscu zamieszkana<ref> Carey, Iain M., et al. Are noise and air pollution related to the incidence of dementia? A cohort study in London, England. BMJ open 8.9 (2018): e022404, https://bmjopen.bmj.com/content/8/9/e022404
</ref>.

Już dekadę temu ukazała się praca<ref> Power, Melinda C., et al. Traffic-related air pollution and cognitive function in a cohort of older men. Environmental health perspectives 119.5 (2011): 682, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3094421/
</ref>, której autorzy badali wpływ drobnych frakcji pyłu zawieszonego na funkcje poznawcze grupy 680. mężczyzn (średnia wieku 71 lat) z obszaru metropolitalnego Wielkiego Bostonu. W latach 1996–2007 członków tej grupy poddawano testom oceniającym ich zdolności poznawcze. Poziom ekspozycji na pył zawieszony w miejscu zamieszkania badanych osób oszacowano używając modelu uwzględniającego dane z 83. stacji pomiarowych. Podwyższona ekspozycja na pył zawieszony wiązała się w sposób istotny z gorszymi wynikami testów. Autorzy podają, że pogorszenie sprawności umysłowej zależało w przybliżeniu liniowo od logarytmu ze stężenia pyłu, a dwukrotnie większa ekspozycja odpowiadała różnicy wieku równej 1,9 roku. Można to interpretować jako szybsze starzenie się układu nerwowego osoby narażonej na wyższe stężenia zanieczyszczeń. W innej pracy Power i wsp. sugerują, że wrażliwość na negatywne dla układu nerwowego skutki długotrwałej ekspozycji na pył zawieszony może być uwarunkowana genetycznie<ref> Power, Melinda C., et al. Modification by hemochromatosis gene polymorphisms of the association between traffic-related air pollution and cognition in older men: a cohort study. Environmental Health 12.1 (2013): 16, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3599892/
</ref>.

Weuve i wsp. przebadali jak długoterminowe narażenie na pył zawieszony wpływało na zdolności poznawcze ponad 19 tys. kobiet w wieku 70–81 lat<ref>Weuve, Jennifer, et al. Exposure to particulate air pollution and cognitive decline in older women. Archives of internal medicine 172.3 (2012): 219–227, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22332151
</ref>. Pokazano, że wyższy poziom ekspozycji na zanieczyszczenia związany był z istotnie szybszym pogorszeniem funkcji poznawczych u badanych osób. Według autorów różnica w długoterminowym narażeniu na pył zawieszony równa 10 µg/m<sup>3</sup> odpowiada, jeśli chodzi o zdolności poznawcze, nawet dwuletniej różnicy wieku.

Badania prowadzone na grupie ok. 3 tys. mieszkańców Sztokholmu (Szwecja) obserwowanych przez 11 lat pokazują z kolei, że przewlekłe narażenie na pył PM<sub>2,5</sub> zwiększa ryzyko demencji, szczególnie w przypadku osób cierpiących na choroby sercowo-naczyniowe. Co istotne, badania prowadzono w miejscu gdzie poziom zanieczyszczeń był niski<ref> Grande, Giulia, et al. Association between cardiovascular disease and long-term exposure to air pollution with the risk of dementia. JAMA neurology 77.7 (2020): 801–809, https://jamanetwork.com/journals/jamaneurology/fullarticle/2763459
</ref>.

Pogorszenie sprawności intelektualnej osób starszych wiąże się w oczywisty sposób ze zmniejszeniem lub utratą ich samodzielności, większą liczbą pobytów w szpitalu, częstszą koniecznością opieki pielęgniarskiej (czy to w domu pacjenta, czy w wyspecjalizowanych ośrodkach, takich jak – w realiach polskich – Zakłady Opiekuńczo-Lecznicze czy Domy Pomocy Społecznej), a w końcu ze zwiększoną umieralnością.

Istnieją badania pokazujące, że długotrwała ekspozycja na zanieczyszczenia powietrza łączy się u osób starszych także z wyższym prawdopodobieństwem występowania niekorzystnych zmian strukturalnych w mózgu<ref> Wilker, Elissa H., et al. Long-term exposure to fine particulate matter, residential proximity to major roads and measures of brain structure. Stroke 46.5 (2015): 1161–1166, http://stroke.ahajournals.org/content/46/5/1161.short
</ref>. Badaniu poddano grupę osób powyżej 60. roku życia, wolnych od demencji i bez przebytych udarów mózgu. Długotrwałe podwyższone narażenie na pył zawieszony PM<sub>2,5</sub> związane było z niekorzystnymi zmianami anatomicznymi w obrębie mózgu, w tym z mniejszą całkowitą objętością mózgu, która uważana jest za wskaźnik zaniku mózgu związanego z wiekiem. Podobnie jak w przypadku przytoczonych niżej badań dzieci i psów z Meksyku<ref> Calderón-Garcidueñas, Lilian, et al. Air pollution and brain damage. Toxicologic pathology 30.3 (2002): 373–389, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12051555
</ref><sup>, </sup><ref> Calderón-Garcidueñas, Lilian, et al. Pediatric respiratory and systemic effects of chronic air pollution exposure: nose, lung, heart, and brain pathology. Toxicologic Pathology 35.1 (2007): 154–162, http://tpx.sagepub.com/content/35/1/154.short
</ref><sup>,</sup> <ref> Calderón-Garcidueñas, Lilian, et al. Air pollution, cognitive deficits and brain abnormalities: a pilot study with children and dogs. Brain and cognition 68.2 (2008): 117–127, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18550243
</ref>, zmiany w mózgu diagnozowano przy użyciu obrazowania metodą rezonansu magnetycznego (MRI).

Zanieczyszczenie powietrza może też nasilać objawy depresji u osób starszych. Badania prowadzone w Seulu (Korea) na grupie ponad 500. osób wykazały istotny związek między symptomami depresji a stężeniami pyłu zawieszonego PM<sub>10</sub>, dwutlenku azotu i ozonu<ref> Lim, Youn-Hee, et al. Air pollution and symptoms of depression in elderly adults. Environmental health perspectives 120.7 (2012): 1023, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3404652/
</ref>.