Edytujesz Wpływ zanieczyszczeń powietrza na umieralność (sekcja)

= <span id="anchor-20"></span><span id="anchor-21"></span><span id="anchor-20"></span><span id="anchor-22"></span><span id="anchor-20"></span><span id="anchor-21"></span><span id="anchor-20"></span><span id="anchor-23"></span><span id="anchor-20"></span><span id="anchor-21"></span><span id="anchor-20"></span><span id="anchor-22"></span><span id="anchor-20"></span><span id="anchor-21"></span><span id="anchor-20"></span>Zarys historii badań wpływu zanieczyszczeń powietrza na umieralność =

W przypadku tak ekstremalnie wysokich stężeń zanieczyszczeń powietrza – takich, jakie występowały w czasie Wielkiego Smogu w Londynie czy w trakcie innych podobnych incydentów – nie ma raczej wątpliwości co do przyczynowo-skutkowego charakteru związku pomiędzy narażeniem na zanieczyszczenia powietrza a efektami zdrowotnymi, w tym podwyższoną umieralnością. Jednak począwszy od lat 50. stężenia pyłu zawieszonego i dwutlenku siarki (SO<sub>2</sub>) w zachodniej Europie i Stanach Zjednoczonych systematycznie spadały<ref> W Wielkiej Brytanii poprawa jakości powietrza wiązała się między innymi z ograniczeniami w stosowaniu paliw stałych w gospodarstwach domowych, wprowadzonymi w roku 1956 w reakcji na tragiczne wydarzenia z roku 1952, https://en.wikipedia.org/wiki/Clean_Air_Act_1956
</ref>.

Nie było więc wcale oczywiste, jaki jest wpływ zdrowotny ekspozycji na pył zawieszony i SO<sub>2</sub> przy niższych stężeniach obu tych zanieczyszczeń. Niektórzy epidemiolodzy sugerowali, że wpływ pyłu zawieszonego i dwutlenku siarki na zdrowie jest istotny dopiero kiedy stężenia tych substancji w powietrzu przekraczają kilkaset µg/m<sup>3 </sup><ref> Lawther, P. J., R. E. Waller, and Maureen Henderson, Air pollution and exacerbations of bronchitis, Thorax 25.5 (1970): 525–539, http://thorax.bmj.com/content/25/5/525.abstract
</ref>.

Jednak analiza danych z Londynu z lat 1958–1972 pokazała nie tylko istnienie silnego związku pomiędzy stężeniami zanieczyszczeń powietrza a umieralnością w ciągu całego tego okresu, ale też istnienie silnej korelacji pomiędzy poziomem zanieczyszczeń a liczbą zgonów po roku 1965, kiedy to stężenia zanieczyszczeń były znacząco niższe niż wcześniej<ref> Schwartz, Joel, and Allan Marcus, Mortality and air pollution J London: a time series analysis, American journal of epidemiology 131.1 (1990): 185–194, http://aje.oxfordjournals.org/content/131/1/185.short
</ref>. Wykazała też, że wpływ pyłu zawieszonego na podwyższenie umieralności jest istotniejszy niż wpływ dwutlenku siarki (a także niezależny od wpływu SO<sub>2</sub>).

Do podobnych wniosków prowadzi także analiza danych z lat 1963–1972 dla Nowego Jorku. W okresie 1970–1972 stężenie SO<sub>2</sub> było tam ok. trzykrotnie niższe niż w latach 1963–1966, podczas gdy zarówno stężenia pyłu zawieszonego, jak i liczba zgonów przypisywanych zanieczyszczeniu powietrza różniły się między tymi dwoma okresami jedynie w niewielkim stopniu<ref> Schwartz, Joel, and Douglas W. Dockery, Particulate air pollution and daily mortality in Steubenville, Ohio, American Journal of Epidemiology 135.1 (1992): 12–19, http://aje.oxfordjournals.org/content/135/1/12.short
</ref>.

Zależności między poziomami zanieczyszczeń a umieralnością, podobne do tych występujących w Londynie od końca lat 50., zostały zaobserwowane na początku lat 90. również w USA. Analiza danych z kilku amerykańskich miast pokazała, że wzrost dobowych stężeń TSP (ang. ''Total Suspended Particulate'')<ref> Grawimetryczna'' ''miara stężenia pyłu zawieszonego używana do lat 80. lub 90. w wielu miejscach na świecie, w tym w Polsce. W USA TSP zostało zastąpione w roku 1987 przez PM<sub>10</sub>, wtedy też wprowadzono normy określające dopuszczalne stężenia pyłu PM<sub>10</sub>. PM<sub>10</sub> zazwyczaj stanowi ok. połowy TSP (masowo), https://www3.epa.gov/ttn/naaqs/standards/pm/s_pm_history.html
</ref> o 100 µg/m<sup>3</sup> zwiększa umieralność następnego dnia o kilka procent (4–7%, w zależności od konkretnego miasta)<ref> Schwartz, Joel, Particulate air pollution and daily mortality in Detroit, Environmental Research 56.2 (1991): 204–213, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S001393510580009X
</ref><sup>, </sup><ref> Schwartz, Joel, and Douglas W. Dockery, Particulate air pollution and daily mortality in Steubenville, Ohio, American Journal of Epidemiology 135.1 (1992): 12–19, http://aje.oxfordjournals.org/content/135/1/12.short
</ref><sup>, </sup><ref> Schwartz, Joel, and Douglas W. Dockery, Increased mortality in Philadelphia associated with daily air pollution concentrations, American review of respiratory disease 145.3 (1992): 600–604, http://www.atsjournals.org/doi/abs/10.1164/ajrccm/145.3.600#.V01IuHpb9TA
</ref><sup>, </sup><ref> Pope III, C. Arden, Joel Schwartz, and Michael R. Ransom, Daily mortality and PM10 pollution in Utah Valley, Archives of Environmental Health: An International Journal 47.3 (1992): 211–217, http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00039896.1992.9938351
</ref>. Oznacza to, że tzw. współczynnik ryzyka (ang. ''risk ratio ''lub ryzyko względne – ang. ''relative risk'') dla zgonu związanego z krótkoterminową ekspozycją na pył zawieszony był równy od 1,04 do 1,07 na każde dodatkowe 100 µg/m<sup>3</sup> TSP. Do podobnych wartości współczynników ryzyka prowadziły także badania z RFN<ref> Wichmann, H. E., et al, Health effects during a smog episode in West Germany in 1985, Environmental health perspectives 79 (1989): 89, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1567592/
</ref> i wspomniana wyżej analiza danych z Londynu z lat 1958–1972<ref> Schwartz, Joel, and Allan Marcus, Mortality and air pollution J London: a time series analysis, American journal of epidemiology 131.1 (1990): 185–194, http://aje.oxfordjournals.org/content/131/1/185.short
</ref>.

Choć żadne badanie epidemiologiczne nie może udowodnić z całą pewnością związku przyczynowo-skutkowego, zbliżone wyniki badań prowadzonych w miejscach o bardzo różnym klimacie wyraźnie sugerują istnienie takiego związku pomiędzy narażeniem na zanieczyszczenia pyłowe i umieralnością.

Przytoczone powyżej badania nad wpływem ekspozycji krótkoterminowej zostały wkrótce uzupełnione o wyniki dwóch dużych badań kohortowych, w których analizowano wpływ narażenia długoterminowego<ref> Dockery, Douglas W., et al, An association between air pollution and mortality in six US cities, New England journal of medicine 329.24 (1993): 1753–1759, http://www.nejm.org/doi/full/10.1056/nejm199312093292401#t=article
</ref><sup>,</sup> <ref> Pope III, C. Arden, et al, Particulate air pollution as a predictor of mortality in a prospective study of US adults, American journal of respiratory and critical care medicine 151.3_pt_1 (1995): 669–674, http://www.atsjournals.org/doi/abs/10.1164/ajrccm/151.3_Pt_1.669#.V3ubiXpb9TA
</ref>. Dockery i wsp. pokazali, że umieralność w najbardziej zanieczyszczonym z sześciu badanych przez nich miast (Steubenville) była o 26% wyższa niż w miejscowości o najniższym, spośród badanych miast, poziomie zanieczyszczeń pyłowych.

Wyniki obu tych badań zostały potwierdzone przez zespół niezależnych ekspertów<ref> Krewski, Daniel, et al, Overview of the reanalysis of the Harvard six cities study and American Cancer Society study of particulate air pollution and mortality, Journal of Toxicology and Environmental Health Part A 66.16-19 (2003): 1507–1552, http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15287390306424
</ref>, a także znacznie rozszerzone w późniejszych pracach<ref> Pope III, C. Arden, et al, Lung cancer, cardiopulmonary mortality, and long-term exposure to fine particulate air pollution, Jama 287.9 (2002): 1132–1141, http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?articleid=194704
</ref><sup>, </sup><ref> Schwartz, Joel, Francine Laden, and Antonella Zanobetti, The concentration-response relation between PM (2.5) and daily deaths, Environmental health perspectives 110.10 (2002): 1025, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1241029/
</ref><sup>, </sup><ref> Laden, Francine, et al, Reduction in fine particulate air pollution and mortality: extended follow-up of the Harvard Six Cities study, American journal of respiratory and critical care medicine 173.6 (2006): 667–672, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16424447
</ref>.