Edytujesz Przemysł i energetyka (sekcja)

= Aspekty prawne emisji przemysłowych =

Emisje zanieczyszczeń do powietrza ze źródeł przemysłowych są bardzo szczegółowo uregulowane w przepisach prawa. Zagadnieniu emisji przemysłowych (w tym emisji do powietrza) poświęcona jest znaczna część ustawy Prawo ochrony środowiska<ref>https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20010620627
</ref> (POŚ) oraz bardzo wielu rozporządzeń wykonawczych wydanych na jej podstawie. Poniżej zamieszczono tylko podstawowe informacje wraz ze wskazówkami, gdzie szukać właściwych przepisów.

== Terminologia ==

Aby zrozumieć przepisy dotyczące emisji przemysłowych konieczne jest zapoznanie się ze słowniczkiem w art. 3 POŚ. Niektóre terminy ustawowe mają inne znaczenie niż te same słowa i sformułowania w języku potocznym.

Jednym z najważniejszych pojęć jest '''instalacja''' – rozumie się przez to:

* stacjonarne urządzenie techniczne;
* zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu;
* budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję.

Oznacza to, że instalacją może być np. kotłownia, linia produkcyjna w fabryce, ale również budynek inwentarski służący do hodowli kur.

== Podstawowe zasady ==

Eksploatacja instalacji wiąże się z przestrzeganiem podstawowych zasad. Zostały one opisane w art. 141–145 POŚ. Najważniejszą z nich jest nieprzekraczanie standardów emisyjnych oraz standardów jakości środowiska.

Standardy emisyjne to dopuszczalne wielkości emisji (np. z komina). Zostały one określone w rozporządzeniu Ministra Klimatu z dnia 24 września 2020 roku w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów<ref>http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001860
</ref>.

Standardy jakości środowiska to poziomy dopuszczalne substancji w powietrzu.

== Obowiązek uzyskania pozwolenia ==

Instalacje eksploatowane w zakładach przemysłowych możemy podzielić na takie, których eksploatacja:

* wymaga '''pozwolenia na emisję gazów lub pyłów do powietrza''' – co do zasady obowiązek ten dotyczy każdej emisji z instalacji, ale przepisy przewidują liczne wyjątki, pozwolenia wydaje starosta;

* wymaga '''pozwolenia zintegrowanego''' – to szczególnie rozbudowana forma pozwolenia, zastrzeżona dla największych instalacji przemysłowych, wymienionych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 27 sierpnia 2014 roku w sprawie rodzajów instalacji mogących powodować znaczne zanieczyszczenie poszczególnych elementów przyrodniczych albo środowiska jako całości<ref>http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20140001169</ref>, pozwolenie zintegrowane wydaje starosta lub marszałek województwa;
* nie wymaga pozwolenia – są to mniejsze instalacje, które zostały wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 roku w sprawie przypadków, w których wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza z instalacji nie wymaga pozwolenia<ref>http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20101300881</ref>;
* nie wymaga pozwolenia, ale wymaga zgłoszenia do starosty – zostały one wymienione w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 roku w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia<ref>http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20101300880</ref>.

Treść pozwoleń jest udostępniania w trybie dostępu do informacji o środowisku – organ (starosta lub marszałek) powinien udostępnić pozwolenie w terminie 3 dni od daty złożenia stosownego wniosku.

== Konkluzje BAT i graniczne wielkości emisyjne ==

Instalacje, które wymagają pozwolenia zintegrowanego, muszą spełniać szczególnie surowe wymagania emisyjne. Oprócz standardów emisyjnych są to graniczne wielkości emisyjne określone w '''konkluzjach BAT'''. Są to decyzje Komisji Europejskiej zawierające wnioski dotyczące najlepszych dostępnych technik dla danego rodzaju działalności przemysłowej. Określają one m.in. wielkości emisji powiązane ze stosowaniem najlepszych dostępnych technik. Co kilka lat dokumenty te są aktualizowane, aby uwzględniać postęp technologiczny. Wiąże się to z zaostrzaniem granicznych wielkości emisyjnych, do czego muszą się dostosowywać operatorzy dużych instalacji przemysłowych. Mają na to 4 lata od daty publikacji Konkluzji BAT.

Konkluzje BAT zostały opublikowane dla kilkunastu rodzajów działalności przemysłowej, m.in. dla dużych obiektów energetycznego spalania (obejmują one m.in. elektrownie i elektrociepłownie), spalania odpadów oraz intensywnego chowu drobiu i świń. Listę obowiązujących Konkluzji BAT publikuje Ministerstwo Klimatu w Ekoportalu<ref>https://ekoportal.gov.pl/pozwolenia-zintegrowane/konkluzje-bat
</ref>.

== Emisje odorów ==

Niestety w polskim prawie nie określono zapachowych standardów jakości powietrza, a większość substancji powodujących uciążliwości zapachowe nie jest objęta standardami emisyjnymi. Tymczasem działalność niektórych instalacji przemysłowych wiąże się z ogromnymi uciążliwościami (dotyczy to przemysłowej hodowli zwierząt, ale również przetwarzania odpadów, lakierni, przetwarzania tworzyw sztucznych, a także przemysłu drzewnego i wielu innych). Nie oznacza to jednak, że obywatel jest całkowicie bezbronny w starciu z emisjami odorów.

Istnieją instrumenty prawne, zarówno z zakresu prawa cywilnego, jak i administracyjnego, które mogą być wykorzystane w celu ograniczenia uciążliwości odorowych. W pierwszym rzędzie należy zwrócić się z wnioskiem o interwencję do właściwego Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

== Kontrola ==

Najszersze uprawnienia w zakresie kontroli zakładów przemysłowych posiada Inspekcja Ochrony Środowiska. Inspektorzy mogą prowadzić kontrole interwencyjne (niezapowiedziane) oraz działania operacyjne mające na celu ujawnienie popełnianych wykroczeń i przestępstw przeciwko środowisku. W obecnym stanie prawnym WIOŚ pełni rolę quasi-policji środowiskowej.

WIOŚ może nałożyć na prowadzącego instalacje przemysłowe wiele sankcji, w zależności od rodzaju naruszenia. Sankcje te obejmują m.in. administracyjne kary pieniężne oraz nakaz wstrzymania eksploatacji instalacji.

Ważną rolę pełnią również organy wydające pozwolenia lub przyjmujące zgłoszenia (starosta lub marszałek województwa – w zależności od wielkości instalacji).

<references />