Edytujesz Drewno (sekcja)

= Wpływ dymu ze spalania drewna na zdrowie ludzkie =

Skład chemiczny dymu ze spalania drewna różni się od składu dymu tytoniowego czy dymu pochodzącego ze spalania węgla. Podobieństwa są jednak na tyle duże, że we wszystkich trzech przypadkach możemy spodziewać się podobnego wpływu na nasze zdrowie i życie. Używanie drewna do ogrzewania często niesie podobne konsekwencje dla zdrowia, co ogrzewanie węglem.

== Najważniejsze skutki zdrowotne i szczególnie narażone grupy ==

Istnieje wiele prac naukowych, poświęconych konsekwencjom zdrowotnym narażenia na dym ze spalania drewna <ref>Naeher, Luke P., et al. Woodsmoke health effects: a review. Inhalation toxicology 19.1 (2007): 67–106, https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/08958370600985875
</ref><sup>,</sup> <ref>Bølling, Anette Kocbach, et al. Health effects of residential wood smoke particles: the importance of combustion conditions and physicochemical particle properties. Particle and fibre toxicology 6.1 (2009): 29, https://link.springer.com/article/10.1186/1743-8977-6-29
</ref><sup>,</sup> <ref>Bede-Ojimadu, Onyinyechi, and Orish Ebere Orisakwe. Exposure to wood smoke and associated health effects in sub-Saharan Africa: A systematic review. Annals of global health 86.1 (2020), https://annalsofglobalhealth.org/articles/10.5334/aogh.2725/
</ref>. Według Amerykańskiej Agencji Ochrony Środowiska (US EPA)<ref>United States Environmental Protection Agency: Wood Smoke and Your Health, https://www.epa.gov/burnwise/wood-smoke-and-your-health
</ref>:

„Największym zagrożeniem dla zdrowia wynikającym z narażenia na dym [ze spalania drewna] są drobne pyły – cząstki pyłu zawieszonego o średnicy mniejszej niż 2,5 mikrometra, czyli PM<sub>2,5</sub>. Drobne cząstki pyłu mogą dostać się do oczu, gdzie mogą powodować pieczenie, oraz do układu oddechowego, gdzie mogą zwiększać ryzyko wystąpienia chorób takich jak zapalenie oskrzeli czy płuc”.

„Drobne pyły mogą zaostrzyć objawy astmy lub wywołać ataki tej choroby. Mogą również powodować ataki serca, udar, zaburzenia rytmu serca i niewydolność serca, szczególnie u osób, które są już zagrożone tymi stanami”.

Kto jest najbardziej podatny na skutki oddychania zanieczyszczeniami pochodzącymi ze spalania biomasy? US EPA podaje następujące informacje:

„Dym ze spalania drewna może mieć wpływ na każdego, ale dzieci, osoby poniżej 18 roku życia, osoby starsze, osoby z chorobami układu oddechowego, w tym z astmą lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, a także osoby z chorobami układu krążenia są wśród najbardziej wrażliwych. Badania wskazują także, że otyłość i cukrzyca również mogą zwiększać ryzyko [negatywnych efektów zdrowotnych, związanych z narażeniem na dym]”.

W wielu miejscach na świecie spalanie drewna jest bardzo istotnym, a często nawet głównym źródłem „smogu” – zanieczyszczeń powietrza zewnętrznego, przede wszystkim zanieczyszczeń pyłowych (pyłu zawieszonego)<ref>Sanhueza, Pedro A., et al. Particulate air pollution and health effects for cardiovascular and respiratory causes in Temuco, Chile: a wood-smoke-polluted urban area. Journal of the Air &amp; Waste Management Association 59.12 (2009): 1481–1488, https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.3155/1047-3289.59.12.1481
</ref>.

== Rakotwórczość dymu ze spalania drewna ==

Do tej pory Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (ang. ''International Agency for Research on Cancer'', IARC) sklasyfikowała zanieczyszczenia powietrza wewnętrznego związane ze spalaniem biomasy (przede wszystkim drewna) jako „prawdopodobnie rakotwórcze dla człowieka”. (W wykazie czynników rakotwórczych IARC<ref>International Agency for Research on Cancer: List of Classifications. Agents classified by the IARC Monographs, Volumes 1–129, https://monographs.iarc.who.int/list-of-classifications/
</ref> należy szukać pod hasłem „Biomass fuel (primarily wood), indoor emissions from household combustion of”).

Ta sama masa dymu ze spalania drewna zawiera zwykle dużo większe ilości benzo(a)pirenu (BaP) i wielu innych rakotwórczych wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) niż w przypadku dymu tytoniowego<ref>Australian Air Quality Group – Woodsmoke, http://woodsmoke.3sc.net/wood-vs-cigarette-smoke
</ref>. Podobnie jest zresztą w przypadku dymu pochodzącego ze spalania węgla: zawiera on również więcej WWA niż dym tytoniowy.

Z tej perspektywy dym ze spalania drewna (podobnie jak ten ze spalania węgla) jest bardziej szkodliwy niż dym ze spalania liści tytoniu – o ile oczywiście jednego i drugiego wdychalibyśmy tyle samo. Nie jest to jednak prawdą w przypadku czynnych palaczy papierosów, którzy wdychają znacznie więcej (nawet 2–3 rzędy wielkości) pyłu niż osoby mieszkające w bardzo silnie zanieczyszczonych rejonach, ale niepalące tytoniu<ref>Burnett, Richard, et al. Global estimates of mortality associated with long-term exposure to outdoor fine particulate matter. Proceedings of the National Academy of Sciences 115.38 (2018): 9592–9597, https://www.pnas.org/content/115/38/9592.short
</ref>. Podobnie może być w przypadku biernego narażenia na dym tytoniowy – ilość (masa) wdychanego pyłu wchodzącego w skład dymu tytoniowego może znacznie przekraczać masę wdychanego pyłu pochodzącego z innych źródeł.