Edytujesz Indeksy jakości powietrza (sekcja)

= Międzynarodowe indeksy jakości powietrza =

Przedstawianie danych o jakości powietrza za pomocą indeksów przyjmuje w tym momencie różne postacie. Różnią się one między sobą tym, jakie zanieczyszczenia się uwzględnia, wartości progów dla poszczególnych klas, itd. Jest to bardzo ważne, jeśli chcemy porównywać ze sobą te wyniki czy po prostu dobrze je interpretować. Kolory i nazwy klas indeksów mogą być dokładnie takie same, ale odzwierciedlają inną jakość powietrza czy generują inne zalecenia zdrowotne. O tym zagadnieniu pisał już w przeszłości SmogLab<ref>[https://smoglab.pl/skale-jakosci-powietrza-europejska-czerwien-kontra-polska-zielen-racje/ ''https://smoglab.pl/skale-jakosci-powietrza-europejska-czerwien-kontra-polska-zielen-racje/'']. Przykłady różnic w klasach indeksu dla PM<sub>2,5</sub> i PM<sub>10</sub> znajdują się na stronie: [http://aqicn.org/faq/2015-09-03/air-quality-scale-in-poland/ ''http://aqicn.org/faq/2015-09-03/air-quality-scale-in-poland/'']
</ref>.

== EAQI ==

W listopadzie 2017roku Europejska Agencja Środowiska<ref>[https://www.eea.europa.eu/ ''https://www.eea.europa.eu/'']
</ref> (''the European Environment Agency'', EEA) ogłosiła Europejski Indeks Jakości Powietrza ('''''the European Air Quality Index'', EAQI''') i zaczęła zachęcać do jego stosowania na stronach internetowych oraz informowania innymi sposobami opinii publicznej o jakości powietrza<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Air_quality_index#Europe ''https://en.wikipedia.org/wiki/Air_quality_index#Europe'']
</ref>. Indeks ten dostarcza informacji o aktualnej sytuacji w zakresie jakości powietrza w oparciu o pomiary z ponad 2000 stacji monitorowania jakości powietrza w całej Europie i opiera się na 5 kluczowych zanieczyszczeniach, które szkodzą zdrowiu ludzi i środowisku: pył zawieszony (PM<sub>2,5</sub> i PM<sub>10</sub>), ozon w warstwie przyziemnej (O<sub>3</sub>), dwutlenek azotu (NO<sub>2</sub>) i dwutlenek siarki (SO<sub>2</sub>)<ref>[https://www.eea.europa.eu/highlights/european-air-quality-index-current ''https://www.eea.europa.eu/highlights/european-air-quality-index-current'']
</ref>. Do indeksu wliczanie jest stężenia godzinowe, a dla średniej 24-godzinnej są to dane z poprzedzających 24-godzin pomiarów. Indeks odpowiada najgorszemu poziomowi dowolnego z 5 zanieczyszczeń zgodnie z poniższym schematem.

[[Plik:European Air Quality Index, EAQI.jpg|mały|brak|European Air Quality Index, EAQI]]

Wyniki EAQI są dostępne dla całej Europy na stronie:

[https://airindex.eea.europa.eu/Map/AQI/Viewer/ ''https://airindex.eea.europa.eu/Map/AQI/Viewer/#'']. Na interaktywnej mapie można śledzić aktualną jakość powietrza dla poszczególnych stacji. Użytkownicy mogą powiększyć mapę lub wyszukać dowolne miasto lub region w Europie, aby sprawdzić ogólną jakość powietrza i wyniki pomiarów głównych substancji zanieczyszczających. Wyświetlona jest ogólna ocena dla każdej stacji monitorującej, oznaczonej kolorową kropką na mapie, odpowiadająca najwyższemu stężeniu dowolnej z 5 substancji zanieczyszczających<ref>[https://www.eea.europa.eu/pl/highlights/europejski-wskaznik-jakosci-powietrza-aktualne ''https://www.eea.europa.eu/pl/highlights/europejski-wskaznik-jakosci-powietrza-aktualne'']
</ref>.

[[Plik:Rysunek 5. Interaktywna mapa dla EAQI.png|mały|brak|''Rysunek 5. Interaktywna mapa dla EAQI''<ref>[https://airindex.eea.europa.eu/Map/AQI/Viewer/ ''https://airindex.eea.europa.eu/Map/AQI/Viewer/#''] </ref>]]

== CAQI ==

Wspólny wskaźnik jakości powietrza ('''''the Common Air Quality Index'', CAQI''') to wskaźnik jakości powietrza stosowany oficjalnie w Europie od 2006 do 2017 roku<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Air_quality_index#Europe ''https://en.wikipedia.org/wiki/Air_quality_index#Europe'']
</ref>. Nadal jest on wykorzystywany w prezentacji stanu jakości powietrza na różnych stronach<ref>Na przykład na: [https://pogoda.interia.pl/jakosc-powietrza ''https://pogoda.interia.pl/jakosc-powietrza''], [https://www.airqualitynow.eu/comparing_home.php ''https://www.airqualitynow.eu/comparing_home.php''], [https://panel.syngeos.pl/sensor/caqi ''https://panel.syngeos.pl/sensor/caqi'']
</ref> i w aplikacjach. Indeks ten posiada 5 poziomów, które przedstawione są na skali od 0 (bardzo niski) do &gt;100 (bardzo wysoki) – jest to względna miara ilości zanieczyszczeń powietrza. Doczekał się również pewnych zmodyfikowanych wersji, jak np. AirlyCAQI<ref>[https://airly.org/map/pl/ ''https://airly.org/map/pl/'']
</ref>, gdzie poziomów jest 7. Oryginalny indeks opiera się na 3 głównych zanieczyszczeniach w Europie: PM<sub>10</sub>, NO<sub>2</sub>, O<sub>3</sub> można wziąć pod uwagę 3 dodatkowe zanieczyszczenia (CO, PM<sub>2,5</sub> i SO<sub>2</sub>), gdy dane te są również dostępne. Kalkulacja indeksu (wyniki można sprawdzić na stronie: https://www.airqualitynow.eu/pl/comparing_home.php) następuje w oparciu o przegląd wielu istniejących indeksów jakości powietrza i odzwierciedla w jak największym stopniu UE progi alarmowe i dobowe wartości dopuszczalne. W celu łatwiejszych porównań miast, niezależnie od charakteru sieci monitoringu, dwie sytuacje są zdefiniowane:

* tło – reprezentujące ogólną sytuację w danej aglomeracji (oparte na stacjach monitoringu tła miejskiego);
* komunikacyjne – reprezentujące miejsca w pobliżu ulic w miastach o dużym ruchu (w oparciu o stacje komunikacyjne monitoringu).

Wartości indeksów są aktualizowane co godzinę (dla tych miast, które dostarczają dane godzinowe) oraz <ref>[https://www.airqualitynow.eu/pl/about_indices_definition.php ''https://www.airqualitynow.eu/pl/about_indices_definition.php'']
</ref>.

[[Plik:Rysunek 6. Klasy i progi CAQI dla poszczególnych zanieczyszczeń oraz typów stacji.png|mały|brak|''Rysunek 6. Klasy i progi CAQI dla poszczególnych zanieczyszczeń oraz typów stacji''<ref>[https://www.airqualitynow.eu/pl/about_indices_definition.php ''https://www.airqualitynow.eu/pl/about_indices_definition.php''] </ref>]]

== AQI ==

Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych<ref>[https://www.epa.gov/ ''https://www.epa.gov/'']
</ref> (''the United States Environmental Protection Agency'', EPA) opracowała Indeks Jakości Powietrza ('''''Air Quality Index'', AQI''') podzielony na 6 kategorii wskazujących na coraz większe zagrożenie dla zdrowia. Indeks ten jest dość powszechnie stosowany na różnych stronach internetowych zbierających dane o jakości powietrza, np.: [https://aqicn.org/ ''https://aqicn.org/'']. Wartość AQI powyżej 300 oznacza niebezpieczną jakość powietrza, a poniżej 50 jakość powietrza jest dobra. Dla każdego zanieczyszczenia wartość AQI wynosząca 100 odpowiada (na ogół) stężeniu powietrza w otoczeniu, które jest równe poziomowi krótkoterminowej krajowej normy jakości powietrza w zakresie ochrony zdrowia publicznego. Stąd wartości AQI na poziomie 100 lub poniżej są uważane za zadowalające. Kiedy wartości AQI przekraczają 100, jakość powietrza jest niezdrowa: najpierw dla pewnych wrażliwych grup ludzi (100–150), a następnie dla wszystkich, gdy wartości AQI rosną<ref>[https://www.airnow.gov/aqi/aqi-basics/ ''https://www.airnow.gov/aqi/aqi-basics/'']
</ref>.

[[Plik:Rysunek 7 Poziomy AQI.png|mały|brak|''Rysunek 7. Poziomy AQI''<ref>Opracowanie własne na podstawie: [https://www.airnow.gov/aqi/aqi-basics/ ''https://www.airnow.gov/aqi/aqi-basics/''] </ref>]]

AQI to najwyższa spośród obliczonych wartości dla każdego zanieczyszczenia. Do obliczeń stosuje się tabelę punktów granicznych, z której wybiera się progi w zależności od stężenia zanieczyszczenia. Ostatnim krokiem jest obliczenie indeksu według wzoru z wykorzystaniem zaokrąglonej wartości stężenia oraz punktów granicznych odczytanych z tabeli<ref>Technical Assistance Document for the Reporting of Daily Air Quality – the Air Quality Index (AQI) [https://www.airnow.gov/sites/default/files/2020-05/aqi-technical-assistance-document-sept2018.pdf ''https://www.airnow.gov/sites/default/files/2020-05/aqi-technical-assistance-document-sept2018.pdf'']
</ref>.

Podstawowym miejscem, gdzie znajdują się wyniki AQI oraz np. prognozy jakości powietrza dla Stanów Zjednoczonych jest baza AirNow<ref>[https://www.airnow.gov/ ''https://www.airnow.gov/'']. Przykładowe wyniki dla Nowego Jorku: [https://www.airnow.gov/?city=New%20York&state=NY&country=USA ''https://www.airnow.gov/?city=New%20York&amp;state=NY&amp;country=USA'']
</ref>. W celu obliczenia indeksu należy zastosować odpowiednie równanie, ale dla uproszczenia tego procesu powstał intuicyjny kalkulator:

''https://www.airnow.gov/aqi/aqi-calculator-concentration/''.

EPA ustanowiła AQI dla 5 głównych zanieczyszczeń powietrza objętych Ustawą o czystym powietrzu<ref>[https://www.epa.gov/laws-regulations/summary-clean-air-act ''https://www.epa.gov/laws-regulations/summary-clean-air-act'']
</ref> (''the Clean Air Act'', CAA). Każde z tych zanieczyszczeń ma krajowe normy jakości powietrza określone przez EPA w celu ochrony zdrowia publicznego:

* ozon w warstwie przyziemnej;
* zanieczyszczenie cząsteczkowe (znane również jako pył zawieszony, w tym PM<sub>2,5</sub> i PM<sub>10</sub>);
* tlenek węgla;
* dwutlenek siarki;
* dwutlenek azotu.