Edytujesz Spalanie odpadów (sekcja)

= Substancje powstające podczas spalania odpadów =

Substancji takich jest bardzo dużo<ref>Levin, Barbara C. A summary of the NBS literature reviews on the chemical nature and toxicity of the pyrolysis and combustion products from seven plastics: Acrylonitrile–butadiene–styrenes (ABS), nylons, polyesters, polyethylenes, polystyrenes, poly (vinyl chlorides) and rigid polyurethane foams. Fire and Materials 11.3 (1987): 143–157, [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/fam.810110304 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/fam.810110304]
</ref><sup>,</sup> <ref>Simoneit, Bernd RT, Patricia M. Medeiros, Borys M. Didyk. Combustion products of plastics as indicators for refuse burning in the atmosphere. Environmental science &amp; technology 39.18 (2005): 6961–6970, [http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es050767x http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es050767x]
</ref><sup>,</sup> <ref>Lemieux, Paul M., Christopher C. Lutes, Dawn A. Santoianni. Emissions of organic air toxics from open burning: a comprehensive review. Progress in energy and combustion science 30.1 (2004): 1–32, [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0360128503000613 http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0360128503000613]
</ref> – tu wymienimy jedynie najważniejsze z nich. Obok związków chemicznych, których szkodliwość jest dobrze znana, takich jak pył (sadza), wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA), dioksyny, cyjanowodór, chlorowodór, benzen, styren czy formaldehyd, mamy też związki znacznie bardziej „egzotyczne”: kwasy karboksylowe, estry kwasu ftalowego (ftalany), bromowane etery difenylowe (PBDE) czy bromowane odpowiedniki dioksyn (PBDD/F)<ref>Kumar, Sudhanshu, et al. Investigation of the tracers for plastic-enriched waste burning aerosols. Atmospheric Environment 108 (2015): 49–58, [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1352231015001910 http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1352231015001910]
</ref><sup>,</sup> <ref>Levin, Barbara C. A summary of the NBS literature reviews on the chemical nature and toxicity of the pyrolysis and combustion products from seven plastics: Acrylonitrile–butadiene–styrenes (ABS), nylons, polyesters, polyethylenes, polystyrenes, poly (vinyl chlorides) and rigid polyurethane foams. Fire and Materials 11.3 (1987): 143–157, [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/fam.810110304 https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/fam.810110304]
</ref><sup>,</sup> <ref>Gullett, Brian K., et al. PCDD/F, PBDD/F, and PBDE emissions from open burning of a residential waste dump. Environmental science &amp; technology 44.1 (2010): 394–399, [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19950929/ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19950929/]
</ref><sup>,</sup> <ref>Simoneit, Bernd RT, Patricia M. Medeiros, Borys M. Didyk. Combustion products of plastics as indicators for refuse burning in the atmosphere. Environmental science &amp; technology 39.18 (2005): 6961–6970, [http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es050767x http://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/es050767x]
</ref><sup>,</sup> <ref>Estrellan, Carl Renan, Fukuya Iino. Toxic emissions from open burning. Chemosphere 80.3 (2010): 193–207, [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0045653510003711 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0045653510003711]
</ref>. Ich wpływ na środowisko i zdrowie ludzkie jest wciąż przedmiotem badań. Wiadomo już jednak, że długo pozostają w środowisku, mogą kumulować się w łańcuchu pokarmowym i nie są obojętne dla naszego zdrowia.

Niektóre z nich (np. WWA) są rakotwórcze, inne zaburzają gospodarkę hormonalną, płodność, jeszcze inne działają szkodliwie na układ nerwowy lub negatywnie wpływają na rozwijający się płód<ref>Sidhu, Sukh, et al. Endocrine disrupting chemical emissions from combustion sources: diesel particulate emissions and domestic waste open burn emissions. Atmospheric environment 39.5 (2005): 801–811, [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1352231004010349 http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1352231004010349]
</ref><sup>,</sup> <ref>Benjamin, Sailas, et al. Phthalates impact human health: epidemiological evidences and plausible mechanism of action. Journal of hazardous materials 340 (2017): 360–383, [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0304389417304570 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0304389417304570]
</ref><sup>,</sup> <ref>Dutta, Sudipta, et al. Phthalate exposure and long-term epigenomic consequences: A review. Frontiers in Genetics 11 (2020), [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7218126/ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7218126/]
</ref><sup>,</sup> <ref>Linares, Victoria, Montserrat Bellés, José L. Domingo. Human exposure to PBDE and critical evaluation of health hazards. Archives of toxicology 89.3 (2015): 335–356, [https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00204-015-1457-1 https://link.springer.com/article/10.1007%2Fs00204-015-1457-1]
</ref><sup>,</sup> <ref>Wu, Zhineng, et al. Exposure pathways, levels and toxicity of polybrominated diphenyl ethers in humans: A review. Environmental Research (2020): 109531, [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120304242 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935120304242]
</ref>. Szczególnie niebezpiecznymi związkami chemicznymi powstającymi podczas palenia odpadów są dioksyny<ref>A. Grochowalski. Dioksyny w spalinach ze spalarni i w żywności, http://www.dioksyny.pl/wp-content/uploads/Dioksyny_Spalanie_i_Zywnosc_2006.pdf
</ref><sup>,</sup> <ref>Birnbaum, Linda S. The mechanism of dioxin toxicity: relationship to risk assessment. Environmental health perspectives 102.Suppl 9 (1994): 157, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1566802/
</ref>(polichlorowane pochodne dibenzodioksyny i dibenzofuranu, PCDD/F), a także rakotwórcze i mutagenne WWA.

Część z tych substancji powstaje także przy spalaniu węgla i drewna, np. pył (jeśli pominiemy różnicę w składzie chemicznym pyłu emitowanego z różnych źródeł), WWA, dioksyny, ale część jest charakterystyczna tylko dla spalania tworzyw sztucznych (np. ftalany, PBDE).

Przy paleniu zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego możemy też mieć do czynienia z emisją arsenu, antymonu, ołowiu i ich związków, ale również wielu związków bromowanych, w tym polibromowanych dioksyn i furanów (PBDD/F)<ref>Estrellan, Carl Renan, Fukuya Iino. Toxic emissions from open burning. Chemosphere 80.3 (2010): 193–207, [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0045653510003711 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0045653510003711]
</ref>. Palenie izolowanych kabli elektrycznych skutkuje z kolei wyjątkowo wysoką emisją dioksyn<ref>Estrellan, Carl Renan, Fukuya Iino. Toxic emissions from open burning. Chemosphere 80.3 (2010): 193–207, [https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0045653510003711 https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0045653510003711]
</ref>. (Miedź i jej związki katalizują powstawanie dioksyn).