Edytujesz Niska emisja (sekcja)

= Główne problemy =

== Skala zjawiska ==

Podstawowym problemem niskiej emisji jest '''powszechność wysoce emisyjnych źródeł ciepła (kotłów, pieców itp.) w wielu polskich domach. Polski Alarm Smogowy w swoim raporcie zaprezentował wyniki badań z 2020 roku, gdzie w porównaniu z rokiem 2014 ich liczba spadła o ok. 850 000. Wciąż jednak niemal 3 miliony''' domów jednorodzinnych ogrzewanych jest za pomocą urządzeń emitujących znaczne ilości zanieczyszczeń, które nie spełniają wymogów uchwał antysmogowych. Ponadto Polacy spalają w domach ponad 80 proc. węgla, który jest wykorzystywany we wszystkich gospodarstwach domowych w całej Unii Europejskiej<ref>https://www.energetyka24.com/na-polske-przypada-87-wegla-spalanego-w-gospodarstwach-domowych-ue
</ref>. Kolejny problem to termoizolacja domów, ponieważ jedna trzecia budynków jednorodzinnych nie posiada żadnego ocieplenia (nieznaczny spadek z 38% do 33% w porównaniu do 2014 roku)<ref>Domy jednorodzinne w Polsce. Źródła grzewcze, stan energetyczny, priorytety inwestycyjne. Polski Alarm Smogowy, Instytut Ekonomii Środowiska, Kraków 2021, [źródło: [https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/2449.pdf https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/2449.pdf]].
</ref>.

== Emisja z „kopciuchów” i jakość paliw stałych ==

Niski standard kotłów powszechnie użytkowanych w Polsce oznacza emisje szkodliwych zanieczyszczeń do powietrza o kilkaset procent większe niż w przypadku nowszych urządzeń. Wskaźniki emisji<ref>Wskaźniki emisji zanieczyszczeń ze spalania paliw dla źródeł o nominalnej mocy cieplnej do 5 MW, zastosowane do automatycznego wyliczenia emisji w raporcie do Krajowej bazy za 2020 rok, KOBiZE, 2021 r. [https://krajowabaza.kobize.pl/docs/MATERIAL_wskazniki_male_kotly_2020.pdf https://krajowabaza.kobize.pl/docs/MATERIAL_wskazniki_male_kotly_2020.pdf]
</ref> prezentowane przez Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami<ref>[https://www.kobize.pl/ https://www.kobize.pl/]
</ref> (KOBiZE) prezentują się następująco:

[[Plik:Tabela 1 Wybrane wskaźniki.png|mały|brak|''Tabela 1. Wybrane wskaźniki emisji zanieczyszczeń powietrza dla indywidualnych urządzeń grzewczych opalanych węglem''<ref>Opracowanie własne na podstawie: KOBiZE, [https://krajowabaza.kobize.pl/docs/MATERIAL_wskazniki_male_kotly_2020.pdf https://krajowabaza.kobize.pl/docs/MATERIAL_wskazniki_male_kotly_2020.pdf] </ref>]]

Kolejnym problematycznym aspektem jest jakość paliw stałych, czyli tego co trafia do spalania w kotłach czy kominkach. Jedna sprawa to normy jakości paliw stałych i ich przestrzegania, a druga to problem spalania odpadów. O ile pierwszą z nich można kontrolować i robi to Inspekcja Handlowa<ref>Wyniki znajdują się w punkcie: Normy dla kotłów na paliwa stałe.
</ref>, o tyle drugi problem jest znacznie trudniej rozwiązać – mimo, że jest to wykroczenie<ref>Art. 191 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 roku o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21), tekst jednolity: [http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000797 http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200000797]
</ref><sup>,</sup> <ref>Mandat może wynieść od 20 do 500 zł, w przypadku kontroli prowadzonej przez straż gminną/miejską, a kara grzywny do 5000 zł – kontrolujący może skierować sprawę do sądu rejonowego: [https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/1881.pdf https://polskialarmsmogowy.pl/files/artykuly/1881.pdf]
</ref>. Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska<ref>Art. 379 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627), tekst jednolity: [https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001219 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001219]
</ref> do kontroli przepisów związanych z ochroną środowiska mogą być upoważnieni pracownicy podległych urzędów w gminach lub funkcjonariusze straży gminnych. Na przykład w Warszawie w 2020 roku Straż Miejska dokonała 14 656 kontroli w związku z podejrzeniem spalania odpadów. Podczas interwencji przeprowadzonych w minionym roku i po stwierdzeniu, że doszło do naruszenia przepisów prawa dotyczących spalania, strażnicy nałożyli 672 mandaty karne, 910 razy zastosowali środki oddziaływania wychowawczego, sporządzili też 9 wniosków o ukaranie<ref>[http://www.um.warszawa.pl/aktualnosci/podsumowanie-2020-stra-miejska-chroni-rodowisko http://www.um.warszawa.pl/aktualnosci/podsumowanie-2020-stra-miejska-chroni-rodowisko]
</ref>. Trudniej jednak przeprowadzić tego typu kontrole w mniejszych miejscowościach, gdzie nie ma straży gminnej, a pracownicy np. biura ochrony środowiska zazwyczaj zajmują się szeregiem innych obowiązków. Dane zebrane przez Stowarzyszenie Krakowski Alarm Smogowy to potwierdzają<ref>Poza kontrolą. Analiza systemu kontroli palenisk domowych. Stowarzyszenie Krakowski Alarm Smogowy, 2018: [https://smoglab.pl/wp-content/uploads/PozaKontrola_Raport_wersja_elektroniczna.pdf?fbclid=IwAR3bCq88dDaJrKSm3HBB-xfj6xOsVYSh1Q7dTfJDltYIYVTHxXf_CtfZGb4 https://smoglab.pl/wp-content/uploads/PozaKontrola_Raport_wersja_elektroniczna.pdf?fbclid=IwAR3bCq88dDaJrKSm3HBB-xfj6xOsVYSh1Q7dTfJDltYIYVTHxXf_CtfZGb4]
</ref>.

Dużym problemem jest brak norm jakości dla biomasy, np. pelletu. Zainteresowanie takimi kotłami w ostatnich latach znacząco wzrosło. Jest to druga, obok pompy ciepła, najczęściej wybierana technologia w ramach Programu „Czyste Powietrze”<ref>Raport: Droga Do Czystego Powietrza, Europejskie Centrum Czystego Powietrza, Polski Alarm Smogowy, Fundacja Frank Bold ([https://cleanaircentre.eu/wp-content/uploads/2019/10/RAPORT_Droga_do_czystego_powietrza.pdf https://cleanaircentre.eu/wp-content/uploads/2019/10/RAPORT_Droga_do_czystego_powietrza.pdf]).
</ref>, a ich udział w 2020 roku w sprzedaży wszystkich kotłów na paliwa stałe wyniósł prawie 70%<ref>[https://www.forum-energii.eu/pl/blog/normy-paliw?utm_source=facebook&utm_medium=post_26052021&utm_campaign=normy https://www.forum-energii.eu/pl/blog/normy-paliw?utm_source=facebook&amp;utm_medium=post_26052021&amp;utm_campaign=normy]
</ref>.

== Niska świadomość społeczna ==

Obok wprowadzania rozwiązań prawnych mających na celu poprawę jakości powietrza (programy ochrony powietrza, uchwały antysmogowe) należy również położyć odpowiedni nacisk na promocję tych działań. Z badania Polskiego Alarmu Smogowego wynika, że zaledwie 45% respondentów jest świadoma faktu obowiązywania uchwały antysmogowej na terenie ich województwa, ale owa świadomość nie jest równoznaczna z wiedzą na temat jej konkretnych zapisów. Zaledwie 16% badanych spontanicznie wskazuje wśród głównych zapisów uchwały na konieczność wymiany kotłów. 6% wymienia zakaz używania węgla niskiej jakości, a 5% respondentów twierdzi, że uchwała w ich województwie wprowadza całkowity zakaz wykorzystania paliw stałych. Pozostali albo nie mają świadomości istnienia uchwał, albo nie są w stanie spontanicznie wskazać czego konkretnie mogą one dotyczyć. Kolejną kwestią jest znajomość programów wsparcia służących wymianie źródeł grzewczych i innym inwestycjom termomodernizacyjnym. Co czwarty badany właściciel budynku jednorodzinnego nawet nie słyszał o ich dostępności. Niemal połowa badanych wskazuje, że wie, iż tego typu programy są dostępne, jednak nie zna ich nazw i z reguły nie orientuje się w szczegółach. Największy deficyt wiedzy odnotować można wśród starszych badanych<ref>[https://smoglab.pl/domy-jednorodzinne-w-polsce-zrodla-grzewcze-stan-energetyczny-priorytety-inwestycyjne-skrot-raportu/ https://smoglab.pl/domy-jednorodzinne-w-polsce-zrodla-grzewcze-stan-energetyczny-priorytety-inwestycyjne-skrot-raportu/]
</ref>.