Edytujesz Wpływ zanieczyszczeń powietrza na umieralność (sekcja)

= <span id="anchor-1"></span><span id="anchor-2"></span><span id="anchor-1"></span><span id="anchor-3"></span><span id="anchor-1"></span><span id="anchor-2"></span><span id="anchor-1"></span><span id="anchor-4"></span><span id="anchor-1"></span><span id="anchor-2"></span><span id="anchor-1"></span><span id="anchor-3"></span><span id="anchor-1"></span><span id="anchor-2"></span><span id="anchor-1"></span>Wybrane przykłady „epizodów smogowych” =

== <span id="anchor-5"></span><span id="anchor-6"></span><span id="anchor-5"></span><span id="anchor-7"></span><span id="anchor-5"></span><span id="anchor-6"></span><span id="anchor-5"></span><span id="anchor-8"></span><span id="anchor-5"></span><span id="anchor-6"></span><span id="anchor-5"></span><span id="anchor-7"></span><span id="anchor-5"></span><span id="anchor-6"></span><span id="anchor-5"></span>Dolina Mozy (1930) ==

W grudniu 1930 roku w dolinie Mozy (wschodnia Belgia, okolice miasta Liège) utrzymujące się przez kilka dni wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza spowodowały śmierć ok. 60 osób (zaledwie po kilku godzinach od wystąpienia objawów). U kilkuset zaś osób wystąpiły poważne dolegliwości ze strony układu oddechowego. Kiedy ostatecznie mgła<ref> W tym czasie nie mówiono jeszcze o „smogu”, a o „mgle”, choć oczywiście nie była to „czysta” mgła, tylko mieszanina mgły i zanieczyszczeń, czyli właśnie smog – zbitka angielskich słów: „smoke” (dym) i „fog” (mgła).
</ref> się rozproszyła, objawy ustąpiły. Firket, analizując kilka lat później ten tragiczny incydent<ref> Firket, J., Fog along the Meuse valley, Transactions of the Faraday Society 32 (1936): 1192–1196, http://pubs.rsc.org/en/content/articlepdf/1936/tf/tf9363201192
</ref>, ostrzegał, że gdyby podobna sytuacja wystąpiła w Londynie, wówczas ofiar byłoby proporcjonalnie więcej, tj. ok. 3200.

== <span id="anchor-9"></span><span id="anchor-10"></span><span id="anchor-9"></span><span id="anchor-11"></span><span id="anchor-9"></span><span id="anchor-10"></span><span id="anchor-9"></span><span id="anchor-12"></span><span id="anchor-9"></span><span id="anchor-10"></span><span id="anchor-9"></span><span id="anchor-11"></span><span id="anchor-9"></span><span id="anchor-10"></span><span id="anchor-9"></span>Donora (1948) ==

Podobne zdarzenie miało miejsce w 1948 roku w mieście Donora w stanie Pensylwania (USA)<ref> Daniel A. Vallero, Fundamentals of Air Pollution (Fourth Edition), http://www.sciencedirect.com/science/book/9780123736154
</ref>. Podwyższone poziomy zanieczyszczeń powietrza, w tym dwutlenku siarki (SO<sub>2</sub>) i fluorowodoru (HF) były przyczyną 20 zgonów, a u tysięcy osób spowodowały zaś problemy z oddychaniem. W tym przypadku winne były emisje z huty cynku.

== <span id="anchor-13"></span><span id="anchor-14"></span><span id="anchor-13"></span>Wielki Smog Londyński (1952) ==

Prawie dokładnie 22 lata po wydarzeniach w Belgii, 5 grudnia 1952 roku wyjątkowo gęsta mgła spowiła obszar tzw. Wielkiego Londynu (zamieszkany wówczas przez ok. 8,5 mln ludzi), utrzymując się do 9 grudnia. Występujące przez te kilka dni bardzo wysokie stężenia pyłu zawieszonego i dwutlenku siarki stały się przyczyną ok. 4 tys. zgonów, przy czym znaczący wzrost liczby zgonów odnotowano już 5 grudnia<ref> Logan, W. P. D., Mortality in the London fog incident, 1952, The Lancet 261.6755 (1953): 336–338, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673653910125
</ref>.

Większość przypadków zgonu dotyczyła osób w wieku powyżej 45 lat, ale zwiększoną umieralność odnotowano we wszystkich grupach wiekowych. Prawie dwukrotnie wyższa niż zwykle była liczba zgonów wśród noworodków, ponad dwukrotnie wyższa – w przypadku dzieci w wieku od 4 tygodni do jednego roku. W każdej z trzech najstarszych grup wiekowych (45–64, 65–74 i powyżej 75 lat) liczba zgonów zwiększyła się prawie trzykrotnie. Szczególny wzrost odnotowano jeśli chodzi o liczbę zgonów z powodu zapalenia oskrzeli (ponad ośmiokrotny), zapalenia płuc (prawie trzykrotny) i chorób układu krążenia. Zauważalnie podwyższona umieralność związana z tymi chorobami utrzymywała się jeszcze przez kilka tygodni. Obecnie szacuje się, że całkowita liczba ofiar Wielkiego Smogu Londyńskiego to ok. 12 tys. osób<ref> Bell, Michelle L., and Devra Lee Davis, Reassessment of the lethal London fog of 1952: novel indicators of acute and chronic consequences of acute exposure to air pollution, Environmental health perspectives 109.Suppl 3 (2001): 389, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1240556/
</ref>.

„Wielki Smog” nie był ani pierwszym tego typu epizodem odnotowanym w Londynie (Logan<ref> Logan, W. P. D., Mortality in the London fog incident, 1952, The Lancet 261.6755 (1953): 336–338, http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673653910125
</ref> wymienia cztery podobne zdarzenia z lat 1873, 1880, 1892 i 1948), ani też ostatnim (epizod wyjątkowo wysokich stężeń zanieczyszczeń pyłowych wystąpił jeszcze w roku 1962). Jednak ten z 1952 roku był najpoważniejszy jeśli chodzi o liczbę ofiar. Zarówno w roku 1948, jak i w 1962 w wyniku epizodów wysokich stężeń zanieczyszczeń powietrza zmarło ponad 300 osób<ref> Schwartz, Joel, and Allan Marcus, Mortality and air pollution J London: a time series analysis, American journal of epidemiology 131.1 (1990): 185–194, http://aje.oxfordjournals.org/content/131/1/185.short
</ref><sup>,</sup> <ref> Brunekreef, Bert, and Stephen T. Holgate, Air pollution and health, The Lancet 360.9341 (2002): 1233–1242, http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12401268
</ref>.

== <span id="anchor-15"></span><span id="anchor-16"></span><span id="anchor-15"></span><span id="anchor-17"></span><span id="anchor-15"></span><span id="anchor-16"></span><span id="anchor-15"></span><span id="anchor-18"></span><span id="anchor-15"></span><span id="anchor-16"></span><span id="anchor-15"></span><span id="anchor-17"></span><span id="anchor-15"></span><span id="anchor-16"></span><span id="anchor-15"></span>Polska (styczeń – luty 2017) ==

W styczniu, a także w mniejszym stopniu w lutym 2017 roku na większości terytorium Polski wystąpiły rekordowo wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza. Na przykład, 9 stycznia w Rybniku stężenia pyłu PM<sub>10</sub> przekraczające 1000 μg/m<sup>3</sup> utrzymywały się przez kilka godzin, a średnie stężenie dobowe PM<sub>10</sub> osiągnęło tam aż 860 μg/m<sup>3</sup>. Są to wartości porównywalne z tymi, jakie rejestrowano w Chinach w trakcie wyjątkowych (nawet jak na tamtejsze warunki) epizodów smogowych. Rybnik nie był jednak odosobnionym wyjątkiem.

W styczniu 2017 roku w całej Polsce było o 11 tys. zgonów więcej niż w styczniu 2016. Do dziś nie wiadomo, w jakiej mierze za tak duże zwiększenie umieralności odpowiada zanieczyszczenie powietrza, a w jakiej infekcje układu oddechowego, w tym grypa i jej powikłania, a w jakiej interakcje między tymi czynnikami. Definitywnej odpowiedzi nie znajdziemy bowiem w istniejących analizach:

''Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w styczniu 2017 roku zaobserwowano 44,0'' ''tysiące zgonów (13,7/1000 ludności/rok), podczas gdy w styczniu 2016 roku – 33,3 tys. (10,4/1000), a w 2015 roku 33,6 tys. (10,5/1000) (Biuletyn Statystyczny, 2017). ''[…]'' Podstawowym problemem związanym z analizą jest ograniczony charakter dostępnych danych – znamy jedynie miesięczną liczbę zgonów dla całego kraju bez uwzględnienia miejsca zamieszkania zmarłych, dokładnej daty zdarzeń, przyczyn zgonów oraz podstawowych cech demograficznych osób zmarłych (płeć, wiek). Dostępność danych o liczbie zgonów jedynie na poziomie ogólnopolskim stwarza dodatkowe problemy z uwzględnieniem w analizie potencjalnych czynników, które mogły wpłynąć na zmiany poziomu umieralności''<ref> Bogdan Wojtyniak, Daniel Rabczenko, Mirosław Czarkowski, Krzysztof Skotak, Ocena przyczyn podwyższonej umieralności ludności Polski na początku 2017 roku
</ref><span id="anchor-19"></span>''Według danych Głównego Urzędu Statystycznego w styczniu 2017 roku zaobserwowano 44,0'' ''tysiące zgonów (13,7/1000 ludności/rok), podczas gdy w styczniu 2016 roku – 33,3 tys. (10,4/1000), a w 2015 roku 33,6 tys. (10,5/1000) (Biuletyn Statystyczny, 2017). ''[…]'' Podstawowym problemem związanym z analizą jest ograniczony charakter dostępnych danych – znamy jedynie miesięczną liczbę zgonów dla całego kraju bez uwzględnienia miejsca zamieszkania zmarłych, dokładnej daty zdarzeń, przyczyn zgonów oraz podstawowych cech demograficznych osób zmarłych (płeć, wiek). Dostępność danych o liczbie zgonów jedynie na poziomie ogólnopolskim stwarza dodatkowe problemy z uwzględnieniem w analizie potencjalnych czynników, które mogły wpłynąć na zmiany poziomu umieralności''<ref> Bogdan Wojtyniak, Daniel Rabczenko, Mirosław Czarkowski, Krzysztof Skotak, Ocena przyczyn podwyższonej umieralności ludności Polski na początku 2017 roku
</ref>.